«Μηχανισμός διάσωσης»

«Μηχανισμός διάσωσης» σημαίνει μηχανισμός αφαίμαξης του πλούτου μιας χώρας

Η ώρα της αλήθειας πλησιάζει. Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αντιλαμβάνονται πια πόσο ήταν απατηλή η νεοφιλελεύθερη υπόσχεση πως θα ζούσαν τόσο καλύτερα, όσο περισσότερο φορτώνονταν με χρέη. Ο εφιάλτης των δανειστών είναι μήπως αυτοί οι άνθρωποι ξυπνήσουν από τον λήθαργό τους και απαιτήσουν από τις κυβερνήσεις τους να κάνουν ό,τι ακριβώς έκανε ο λαός της Αργεντινής, όταν είδε πως η λιτότητα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου κατέστρεψε την οικονομία της. Διαγράφοντας μονομερώς το 70% του εξωτερικού χρέους της, η χώρα ξανάγινε αξιόχρεη (με πιθανότητα χρεοκοπίας μόλις 32% σήμερα, έναντι 37% της Ιρλανδίας, 40% της Πορτογαλίας και 60% της Ελλάδας, σύμφωνα με τους δείκτες CMA, και με σπρεντ δανεισμού 550 μονάδες βάσης, έναντι 1.128 της Ελλάδας).
Η εμπειρία από τις χώρες που ακολούθησαν τον δρόμο της Αργεντινής έδειξε πως η διαγραφή ενός σημαντικού μέρους του χρέους μιας χώρας δεν κάνει την οικονομία της λιγότερο αλλά περισσότερο αξιόπιστη, όπως διαπιστώνει ο Μάικλ Χάντσον, καθηγητής των οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Μιζούρι. Οσο για τον δικαστικό δρόμο που θα μπορούσαν να ακολουθήσουν οι δανειστές, υπάρχει μια βασική παραδοχή του διεθνούς δικαίου πως μία κυρίαρχη χώρα δεν μπορεί να υποχρεωθεί να συνομολογήσει την οικονομική αυτοκτονία της, εξαναγκαζόμενη σε μέτρα λιτότητας που θα εξανδραποδίσουν τον λαό της. Τα κράτη είναι κυρίαρχα. Και όταν δεν το αντιλαμβάνονται αυτό οι κυβερνήσεις τους, το αντιλαμβάνονται οι λαοί τους. Γι' αυτό ακριβώς ο ισλανδικός λαός αρνήθηκε πρόσφατα να περάσει την υπόλοιπη ζωή του ξεπληρώνοντας τα χρέη που είχε αναλάβει το τραπεζικό σύστημα της χώρας του έναντι βρετανικών και ολλανδικών τραπεζών.
Ο μηχανισμός των χρεών είναι το κατ' εξοχήν όπλο του οικονομικού πολέμου που έχει εξαπολύσει το διεθνές χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο εναντίον των λαών. Κοστίζει φθηνότερα από τη στρατιωτική κατάκτηση, αλλά έχει παρόμοιο σκοπό: τον έλεγχο των περιουσιακών στοιχείων και των βασικών υποδομών μιας χώρας και τον καταναγκασμό του λαού της να καταβάλλει φόρο υποτέλειας εφ' όρου ζωής. Η περιουσία της απαλλοτριώνεται και κατάσχεται. Ή τα έσοδα από αυτήν δεσμεύονται από τους δανειστές με παρόμοιες συνέπειες: την οικονομική ανέχεια και τη χρόνια ύφεση, με αποτέλεσμα τη συντριβή του βιοτικού επιπέδου που το σύστημα υποσχόταν στον λαό πριν από μία γενιά. Ολος αυτός ο μηχανισμός ονομάζεται κατ' ευφημισμόν "μηχανισμός διάσωσης", σαν να είναι κάτι απαραίτητο για την επιβίωση της οικονομίας και της εργασίας, ενώ δεν είναι παρά ένας μηχανισμός αφαίμαξης του πλούτου μιας χώρας από τους διεθνείς δανειστές της.
Τα ποντίκια εγκαταλείπουν πρώτα ένα πλοίο που βουλιάζει. Ούτε τώρα θα μείνουν πίσω. Σαν να τα ακούμε ήδη να υπερασπίζονται τον εαυτό τους, να κρύβονται πίσω από "τεχνικές λύσεις" που θεώρησαν επιβεβλημένες, να απαλλάσσουν εαυτούς από τις συνέπειες των ιδεολογικών επιλογών τους, προετοιμάζοντας τη διάσωσή τους για την επόμενη μέρα. Με πολλές ελπίδες, είναι αλήθεια, για όσο ακόμη ο λαός θα παραμένει σε ληθαργική κατάσταση».
Του Ρ.ΒΡΑΝΑ

ZARA (κατά το Ζάρα)

Οι περισσότεροι πιστεύουν πως οι αυτοκρατορίες χτίζονται. Υπάρχουν και κάποιοι ωστόσο που πιστεύουν ότι οι αυτοκρατορίες… ράβονται. Ρωτήστε τον 9ο πλουσιότερο άνθρωπο στον κόσμο. Τον Amancio Ortega, ιδρυτή των καταστημάτων Zara.

Παράθεση επεξήγησης της λέξης «ζάρα» από λεξικό της νεοελληνικής: «Zάρα η [zara] (συνήθ. πληθ.): α. για μικρές πτυχές σε ύφασμα (δέρμα κτλ.) που δεν είναι καλά τεντωμένο ή σιδερωμένο• ζαρωματιά. β. για μικρές πτυχές στο δέρμα, ιδίως του προσώπου, του λαιμού και των χεριών (πρβ. ρυτίδα)».
Ολα τα παραπάνω ίσχυαν πριν από το 1993. Διότι ύστερα από αυτήν τη χρονιά, η συγκεκριμένη λέξη έπαψε να παραπέμπει σε τσαλακώματα, αποτυχημένες νοικοκυρές και ρυτίδες. Μετά το 1993, όταν ακούς «ζάρα», το μυαλό σου πάει αυτόματα σε casual παντελόνια, τζιν και φούτερ, παπούτσια και πουλόβερ, φούστες, φορέματα, αξεσουάρ. Και δεν συμμαζεύεται.
Στην κυριολεξία δεν συμμαζεύεται! Μια και σε όποιο κατάστημα Zara και αν βρεθείς, τα ρούχα που δοκιμάζουν με μανία και με ιλιγγιώδεις ρυθμούς οι πελάτες βρίσκονται συνεχώς πεταμένα από εδώ και από εκεί. Είναι και η ακαταστασία μέσα στα… σήματα κατατεθέν που τη διακρίνουν, βλέπετε. Κατά τα άλλα, η πλέον επιτυχημένη αλυσίδα καταστημάτων ρουχισμού στον κόσμο, στηρίζει τα πάντα στην απόλυτα τακτοποιημένη επιχειρησιακή της οργάνωση. Ας όψεται ο 74χρονος πλέον Ισπανός Amancio Ortega.
Οταν ήταν πιτσιρίκι, ήταν το παιδί για τα θελήματα ενός ράφτη. Εκεί ήταν όμως που έμαθε να αυτοσχεδιάζει και κυρίως να αντιγράφει. Βασιζόμενος στην αντιγραφή, λοιπόν, έχτισε την αυτοκρατορία του. Ανοίγοντας το πρώτο κατάστημα το 1975 στην πόλη Λα Κορούνια της Βορειοδυτικής Ισπανίας, άρχισε να κοπιάρει ακριβά μοντέλα διαθέτοντάς τα σε πολύ χαμηλές τιμές στο ευρύ κοινό. Δέκα χρόνια μετά, δημιούργησε τον όμιλο Inditex, ο οποίος πέρα από τη Zara περιλαμβάνει πλέον και άλλες γνωστές επωνυμίες, όπως (μεταξύ άλλων) τις Bershka, Pull&Bear, Massimo Dutti, Stradivarius.
Σήμερα, ο όμιλος -τα καθαρά κέρδη του οποίου κυμαίνονταν την τελευταία διετία κοντά στα 3 δισ. ευρώ- διαθέτει περισσότερα από 5.000 καταστήματα σε 77 χώρες, ενώ συνολικά απασχολεί περί τους 93.000 υπαλλήλους. Στην Ελλάδα λειτουργούν περισσότερα από 150 καταστήματα, τα οποία πλέον είναι συνυφασμένα με το κομψό νεανικό ντύσιμο. Μπορεί η ποιότητα σε κάποια προϊόντα να μην είναι και η καλύτερη, αλλά ποιος ενδιαφέρεται, όταν με ελάχιστα χρήματα μπορεί να ανανεώνει την γκαρνταρόμπα του κάθε τρεις και λίγο;

Με την πιο γοργά αναπτυσσόμενη αλυσίδα στον κόσμο ασχολήθηκε σε ένα από τα τελευταία του τεύχη και ο “Economist”. Προσπαθώντας να ερμηνεύσει την κυριαρχία του ομίλου έναντι άλλων μεγαθηρίων του χώρου, όπως η H&M, καταγράφει μερικά από τα συγκριτικά του πλεονεκτήματα.
Εν αρχή ην η ταχύτητα, μια και χρειάζονται μονάχα 4 εβδομάδες (ή και λιγότερο) για να βρεθεί μια ιδέα υλοποιημένη στα ράφια, τη στιγμή που οι ανταγωνιστές της χρειάζονται μήνες. Επίσης ξεχωρίζει για την άψογη συνεργασία των επιμέρους καταστημάτων με τα κεντρικά. Οταν ένα προϊόν δεν πουλάει στα όρια μιας εβδομάδας, τότε αποσύρεται από τα ράφια, ακυρώνονται οι επιπλέον παραγγελίες και προωθείται άμεσα ένα νέο σχέδιο που το αναπληρώνει. Η διείσδυσή της στις αγορές μέσω διαδικτύου, οι ελάχιστες διαφημιστικές δαπάνες και η επιλογή εμβληματικών κτιρίων για να στεγάσει τα καταστήματά της, αποτελούν μερικούς ακόμη λόγους που βοήθησαν στην εδραίωση της παντοκρατορίας της Inditex και της πρωτότοκης κόρης της Zara.
Τον Ιούλιο ο Ortega δίνει τη σκυτάλη στον μέχρι σήμερα νούμερο 2 του ομίλου, τον 47χρονο οικονομολόγο Pablo Isla. Οσο ο τελευταίος φροντίζει να ανανεώνει τις ενδυματολογικές μας επιλογές σε εβδομαδιαία (!) βάση, κρατώντας παράλληλα τις τιμές χαμηλά, δεν έχει να φοβηθεί τίποτα. Η «μασημένη τροφή» που του αφήνει ο προκάτοχος δύσκολα χάνει τη γεύση της.
Ν.Ρητινίωτης

Παιδεία:Γυμνάσια κάτω από τη βάση

Της Ο.ΛΙΑΤΣΟΥ
Εάν ήταν εξετάσεις εισαγωγής στο πανεπιστήμιο, οι έλληνες μαθητές θα έπαιρναν κάτω από τη βάση στη Φυσική, τα Μαθηματικά και την Κατανόηση Κειμένου. Ετσι βαθμολόγησε τους 15χρονους μαθητές το πρόγραμμα PISA, που μετράει και καταγράφει γνώσεις και δεξιότητες μαθητών που έχουν ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση. Η Ελλάδα, μαζί με τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, την Ιταλία και την Πορτογαλία, εμφανίζει τα υψηλότερα ποσοστά χαμηλής επίδοσης και στα τρία μαθησιακά πεδία.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση αποτελεσμάτων του προγράμματος PISA, η εικόνα που αποτυπώνεται για τα μαθησιακά δεδομένα των ελλήνων μαθητών είναι η εξης:
ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Η μέση επίδοση των μαθητών ήταν 473 μονάδες), τιμή που υπολείπεται κατά 24 μονάδες του ευρωπαϊκού μέσου όρου και κατατάσσει τη χώρα μας στην 23η θέση μεταξύ των 25 κρατών μελών της Ε.Ε.
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ. Η μέση επίδοση των 15χρονων μαθητών ήταν 459 μονάδες (υπολείπεται κατά 32 μονάδες του ευρωπαϊκού μέσου όρου, που είναι 491 μονάδες) και κατατάσσει τη χώρα μας στην 23η θέση μεταξύ των 25.
ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ. Η μέση επίδοση των μαθητών ήταν 460 μονάδες, τιμή που υπολείπεται κατά 23 μονάδες του ευρωπαϊκού μέσου όρου (486 μονάδες) και κατατάσσει τη χώρα μας στην 23η θέση μεταξύ των 25 κρατών μελών
Ο στόχος πάντως που είχε τεθεί από την Κομισιόν, σχετικά με τις απογοητευτικά χαμηλές επιδόσεις των μαθητών στην κατανόηση κειμένου, ήταν ότι μέχρι το 2010 το ποσοστό ατόμων ηλικίας 15 ετών με χαμηλές επιδόσεις στο πεδίο αυτό πρέπει να έχει μειωθεί 20% σε σύγκριση με το έτος 2000.
Ωστόσο, από το 2002 μέχρι το 2006 το ποσοστό της κατηγορίας στην Ευρώπη αυξήθηκε κατά 13,1%, γεγονός που αύξησε το 2009 την απόσταση από τον επιδιωκόμενο στόχο κατά 7,1 ποσοστιαίες μονάδες.
Η εικόνα για την πρόοδο της Ελλάδας ως προς τον στόχο αυτόν δεν είναι καθόλου θετική. Την περίοδο 2000-2006 το ποσοστό των 15χρονων μαθητών με χαμηλή επίδοση στην κατανόηση κειμένου αυξήθηκε κατά 13,5% (από 24,4% σε 27,7%), γεγονός που κατατάσσει τη χώρα μας στη 12η θέση ανάμεσα στα 21 κράτη-μέλη της Ε.Ε.
Συνολικά, τα στοιχεία της Ελλάδας για τους μαθητές με χαμηλή επίδοση και στα τρία πεδία μάθησης που αξιολογεί η PISA δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά. Και, αν αναλογιστεί κανείς ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία ο ευρωπαϊκός στόχος είναι να μειωθεί το ποσοστό των ατόμων με χαμηλή επίδοση στο 15%, είναι φανερό ότι η χώρα μας πρέπει να προβεί άμεσα στη λήψη κατάλληλων μέτρων για την επίτευξη του στόχου αυτού.

Η Μέρκελ πουλάει λίμνες!

Να πουλήσουμε τα «ασημικά» της χώρας μας,ζητάει η Γερμανία, προκειμένου να εξασφαλίσουμε τα πολυπόθητα 50 δισεκατομμύρια ευρώ.
Τι κάνουν, όμως, οι Γερμανοί με τα δικά τους «ασημικά»; Τα έχουν βγάλει στο σφυρί εδώ και χρόνια. Οι περισσότερες μεγάλες γερμανικές ΔΕΚΟ έχουν ιδιωτικοποιηθεί, άλλες σε μεγαλύτερο άλλες σε μικρότερο βαθμό. Ακόμη και στην Ντόιτσε Τέλεκομ, που έχει αγοράσει τον ΟΤΕ, το γερμανικό κράτος είναι μειοψηφία. Μοναδικός καθαρά δημόσιος οργανισμός παραμένουν οι σιδηρόδρομοι, αλλά και αυτοί βαδίζουν προς την εισαγωγή τους στο χρηματιστήριο.
Τώρα οι Γερμανοί βγάζουν στο σφυρί γη. Για την ακρίβεια, λίμνες. Στα εδάφη τής πρώην Ανατολικής Γερμανίας το γερμανικό κράτος πουλάει 321 λίμνες. Ηδη η πρώτη πουλήθηκε έναντι 400 χιλιάδων ευρώ. Πρόκειται για τη λίμνη Βάντλιτς, λίγο έξω από το Βερολίνο. Ηταν η περιοχή όπου έκανε τα μπάνια της και είχε τις βίλες της η νομενκλατούρα του Κομμουνιστικού Κόμματος επί «υπαρκτού» σοσιαλισμού. Ο νέος ιδιοκτήτης, ένας δικηγόρος από το Ντίσελντορφ, περιμένει να βγάλει τα λεφτά του από την εκμετάλλευση της οργανωμένης παραλίας, τα εστιατόρια, τα καφέ και από τα σκάφη που αράζουν εκεί.
Η Μέρκελ πουλάει λίμνες για να κλείσει τρύπες του προϋπολογισμού• από εμάς τι θα ζητήσει να πουλήσουμε;
Σχόλιο του Π.Β. στην Ελευθεροτυπία.

Αν τελικά δεν πρόκειται για τυπογραφικό λάθος το ποσό των 400.000 Ευρώ φαίνεται ιδιαίτερα χαμηλό αν αναλογιστεί κανείς ότι ανταποκρίνεται λίγο έως πολύ στο κόστος ενός καινούριου διαμερίσματος μέχρι 130 τμ, στην βόρεια πλευρά της Αθήνας. Δηλαδή ο συγκεκριμένος επενδυτής με αυτό το ποσό αγόρασε μια λίμνη με εγκαταστάσεις. Μήπως θυμάται κανείς πόσο αποτιμήθηκε το κόστος της Βιστωνίδας λίμνης προκειμένου να ανταλλαγή με δημόσια γη ανάλογης αξίας;
Αναλογίζομαι το κόστος ζωής στη Ελλάδα.
Μήπως τελικά εμείς έχουμε ξεφύγει; Βρισκόμαστε σε μια από τις μεγαλύτερες οικονομικές κρίσεις που βιώσαμε ποτέ και π.χ οι τιμές των διαμερισμάτων υποχώρησαν μόνο κατά 15% σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ευρώπη που υπήρξε διόρθωση μέχρι 30% (με αρνητικό πρόσημο φυσικά)
Πρόσφατα επισκέφτηκα το Βερολίνο. Στο εμπορικό κέντρο SONY CENTER (αντίστοιχο του Mall) στο κέντρο της πόλης, ένα πλούσιο γεύμα με ποτό στοίχησε 10 ευρώ κατ άτομο. Δεν αναφέρομαι φυσικά στο κόστος του καφέ η στα fast foods όπου ένα χορταστικό hot dog με μπύρα δεν ξεπερνά τα 3.5 ευρώ.
Μήπως τελικά εμείς ξεφύγαμε;

Η εθνική μυθολογία και η σημασία της

Το 1995 κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ η μελέτη του ιστορικού και κοινωνιολόγου James Loewen, «Lies my teacher told me. Everything your American history textbook got wrong». Το βιβλίο προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις στις ΗΠΑ, υπήρξε όμως η αφετηρία για έναν γόνιμο διάλογο σχετικά με τη διδασκόμενη σχολική Ιστορία και το περιεχόμενό της.
Πολύ μεγάλο μέρος των σχετικών αναλύσεων επικεντρώθηκαν στους μύθους που τα σχολικά εγχειρίδια Ιστορίας αναπαράγουν, καθώς και τη χρησιμότητά τους.
Είναι γενικά παραδεκτό από τους ιστορικούς πως η εθνική Ιστορία κάθε έθνους κράτους στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εθνική μυθολογία του, στην προβολή δηλαδή του ιστορικού παρελθόντος του με τέτοιο τρόπο, ώστε να αναδεικνύονται οι αρετές του έθνους.
Οσο νεότερο μάλιστα είναι ένα έθνος τόσο μεγαλύτερη εμφανίζεται η ανάγκη του να στραφεί στην ανάπλαση της Ιστορίας προκειμένου να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της εποχής του. Η εθνική μυθολογία αναπαράγεται κυρίως μέσω της σχολικής εκπαίδευσης, αφού έχει κριθεί πως συμβάλλει σημαντικά στη διαμόρφωση της εθνικής συνείδησης των νεαρών μαθητών.
Ιδιαίτερα στα τέλη του 18ου και κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα το κίνημα του Ρομαντισμού ευνόησε την καλλιέργεια μύθων και θρύλων που σχετίζονταν με τη δύναμη και τη λάμψη του έθνους. Ο ρομαντικός ιστορισμός ανήγαγε το έθνος σε υπέρτατη αξία, ταυτίζοντας ουσιαστικά την Ιστορία με την εθνική Ιστορία.
Ετσι οι Ελβετοί αναφέρονται με δικαιολογημένη υπερηφάνεια στον εθνικό τους ήρωα, τον Γουλιέλμο Τέλλο, ο οποίος το 14ο αιώνα με τη δράση του εναντίον των τυραννικών Αψβούργων συνέβαλε στη θεμελίωση της ελβετικής συνομοσπονδίας.

Σήμερα όμως γνωρίζουμε πως το συγκεκριμένο περιστατικό αποτελεί τμήμα της εθνικής μυθολογίας, το οποίο διαδόθηκε κυρίως την εποχή των ναπολεόντειων πολέμων μέσω του ομότιτλου θεατρικού δραματικού έργου του Φρίντριχ Σίλερ (1804) και της όπερας του Ροσίνι, το 1829.
Το ίδιο και η ιστορία του Robin Hood, εθνικού ήρωα των Βρετανών. Ο Ρομπέν των Δασών έδρασε το 13ο αιώνα και ο αγώνας του εναντίον του σερίφη του Νότιγχαμ προβλήθηκε ως μία διαρκής πάλη του καλού ενάντια στο κακό, υπέρ των φτωχών και των καταφρονημένων. Το ενδιαφέρον για τον Robin Hood αναζωπυρώθηκε το 1818, όταν κυκλοφόρησε το περίφημο βιβλίο του Walter Scott, «Ιβανόης».
Ωστόσο, οι πηγές που διαθέτουν οι μελετητές για το πρόσωπο και τη δράση του «προστάτη των φτωχών» είναι αντιφατικές. Εχουν υποκατασταθεί μάλιστα στη συλλογική συνείδηση από την τηλεοπτική βιομηχανία του Χόλιγουντ, όπου αστέρες όπως ο Ερολ Φλιν, ο Κέβιν Κόστνερ και ο Ράσελ Κρόου τον υποδύθηκαν με εξαιρετική επιτυχία.
Οπως όλα τα έθνη, έτσι και οι Αμερικανοί αλλά και οι Αγγλοι έχουν συμβάλει αποφασιστικά στη διαδικασία κατασκευής μιας εθνικής μυθολογίας ωραιοποιώντας στιγμές, γεγονότα και πρόσωπα της πρόσφατης Ιστορίας τους. Ετσι ο στρατηγός και πολιτικός, πρώτος πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζορτζ Ουάσιγκτον εξυμνείται για τα εξαιρετικά στρατιωτικά κατορθώματά του εναντίον των Βρετανών, αν και η στρατιωτική του ευφυΐα έχει αμφισβητηθεί από τους ιστορικούς.
Επίσης η Magna Carta (Μάγκνα Κάρτα), ο αγγλικός καταστατικός χάρτης του 1215, φέρεται να έχει υπογραφεί από τον Αγγλο βασιλιά Ιωάννη, παρά το γεγονός ότι η υπογραφή του απουσιάζει από το εν λόγω κείμενο.
Στο ίδιο πλαίσιο με τα παραπάνω παραδείγματα, η ρομαντική ελληνική ιστοριογραφία του 19ου αιώνα καλλιέργησε τους δικούς της μύθους και θρύλους, αρκετοί από τους οποίους σχετίζονταν με την Τουρκοκρατία και την εθνικοαπελευθερωτική Επανάσταση του 1821, όπως η περίπτωση του κρυφού σχολειού και η κήρυξη της Επανάστασης στο μοναστήρι της Αγίας Λαύρας στα Καλάβρυτα, ανήμερα του Ευαγγελισμού την 25η Μαρτίου του 1821.
Σήμερα η ιστορική επιστήμη έχει επισημάνει πως ο περίφημος πίνακας του Νικολάου Γύζη είχε κατά βάση συμβολικό περιεχόμενο, απεικονίζοντας τις δραματικές συνθήκες και την υποχώρηση της ελληνικής παιδείας την εποχή της προέλασης των Οθωμανών, ενώ η σκηνή με τον Παλαιών Πατρών Γερμανό να ευλογεί τα όπλα των επαναστατών δεν συνέβη στα Καλάβρυτα αλλά στην πλατεία Αγίου Γεωργίου της Πάτρας, λίγες ημέρες νωρίτερα και με διαφορετικούς πρωταγωνιστές.
Άπολις και αβασίλευτος. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο ιστορικός οφείλει να έχει ως οδηγό του τη ρήση του Λουκιανού, να είναι σε τελική ανάλυση άπολις και αβασίλευτος. Ως εκ τούτου, οφείλει να στέκεται κριτικά απέναντι σε οτιδήποτε αντιστρατεύεται τις βασικές αρχές της επιστήμης του.
Ωστόσο, οφείλει να γνωρίζει πως οι μύθοι και οι θρύλοι έπαιξαν το δικό τους ρόλο στην εθνική Ιστορία κάθε έθνους. Καλλιέργησαν συλλογικές συγκινήσεις, σφυρηλάτησαν την κοινωνική συνοχή και εν πολλοίς επέτρεψαν την καλλιέργεια και την εμπέδωση μιας ενιαίας ταυτότητας στο σύνολο του πληθυσμού.
Σε τελική ανάλυση οι εθνικοί μύθοι αποτέλεσαν μία κοινωνική αναγκαιότητα, εκλαϊκεύοντας ένα συνήθως πολυσύνθετο και πολυεπίπεδο παρελθόν.
Οταν μάλιστα οι μύθοι αυτοί δεν αναπαρήγαν στερεότυπα και προκαταλήψεις για γειτονικούς λαούς, δεν καλλιεργούσαν τον επιθετικό εθνικισμό και τη μισαλλοδοξία, τότε η χρησιμότητά τους υπήρξε πολλαπλώς ωφέλιμη για το κοινωνικό σύνολο.
Με βάση τις παρατηρήσεις αυτές είναι, νομίζω, δυνατό να υποστηριχθεί πως η εθνική μυθολογία αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της εθνικής Ιστορίας κάθε έθνους και γι' αυτό η ανάλυση και η ερμηνεία της πρέπει να γίνεται με σεβασμό και πάντοτε σε στενή συνάρτηση με τις κοινωνικές συνθήκες που την εξέθρεψαν.

Του ΙΑΚΩΒΟΥ Δ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗ* (Επίκουρος καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας ΑΠΘ)

Στρατηγός Νικηταράς ο Τουρκοφάγος

Με αφορμή την επέτειο της 25η Μαρτίου μεταφέρω μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα από κείμενα που αφορούν στην προσωπικότητα του Νικήτα Σταματελόπουλου, γνωστού ως Νικηταρά, ο οποίος ξεχώρισε για το ήθος και την ανιδιοτέλεια του.
«Μετά την μάχη στα Δερβενάκια, συγκεντρώθηκαν τα λάφυρα σε τεράστιους σωρούς. Αξιωματικοί και στρατιώτες μαζεύτηκαν για την μοιρασιά. Κάποιοι πρόσεξαν πως ένας συναγωνιστής τους έλειπε από την συντροφιά. Ήταν ο Νικηταράς.Παρά την άρνηση του να πάρει κι αυτός κάποια λάφυρα, στο τέλος και μετά από την επιμονή των συντρόφων του, πήρε μια σέλα, μια ταμπακέρα ξυλόγλυπτη κι ένα σπαθί. Την σέλα χάρισε αμέσως σε συμπολεμιστή και φίλο του. Την ταμπακέρα, την έστειλε στην γυναίκα του Αγγελίνα με το σημείωμα « Την στέλνω σε σένα που αγαπώ ύστερα από την Πατρίδα. Λάβε την για να με θυμάσαι». Το ξίφος το έστειλε στην Ύδρα για τις ανάγκες του στόλου. Οι πρόκριτοι όμως του νησιού, το επέστρεψαν λέγοντας ότι το σπαθί αυτό, μόνον όταν το κρατεί το χέρι του Νικηταρά έχει αξία».
«Η αφιλοκέρδεια και η ανιδιοτέλεια του Νικηταρά έμεινε παροιμιώδης. Ποτέ δεν ζήτησε και ποτέ δεν πήρε»
Κατηγορήθηκε για ανταρσία κατά του Όθωνα μαζί με τον θείο του Θ.Κολωκοτρώνη και οδηγήθηκε και αυτός στην φυλακή όπως και άλλοι αγωνιστές του 21, όπου η υγεία κλονίστηκε σοβαρά από τις συνθήκες κράτησης και την κακομεταχείριση (βγήκε με πολλαπλά κατάγματα! Όταν αποφυλακίστηκε και τον είδε η κόρη του λιποθύμησε από το θέαμα).
Εξορίστηκε στην Αίγινα όπου η υγεία του επιδεινώθηκε σοβαρά. Λόγω δε του σακχαρώδη διαβήτη προοδευτικά έχασε το φως του.
Επειδή δεν κατάφερε ποτέ να αποκτήσει περιουσία λόγω της αδιάλειπτης συμμετοχής του στον αγώνα αλλά και λόγω του χαρακτήρα του, κατέληξε πάμφτωχος
«Ο Έλληνας πατριώτης, που μπορούσε να βγει από τον αγώνα πάμπλουτος, φτωχός και χρεωμένος εκλιπαρεί την βοήθεια και υποστήριξη από τους κατέχοντες θώκους που εκείνος τους εξασφάλισε. Το 1843 προάγεται σε υποστράτηγο ενώ μετά την εξέγερση της 3ης του Σεπτέμβρη του 1847 διορίστηκε Γερουσιαστής, αξίωμα που του εξασφάλισε μια πενιχρή σύνταξη. Παρά τις προσπάθειες του όμως, του ίδιου και της οικογένειας του, αλλά και τις εντολές της Κυβέρνησης για αναστολή των διώξεων λόγω χρεών δεν κατάφερε να ορθοποδήσει»
«Η φτώχεια και η τύφλωσή του τον οδήγησαν τελικά στην επαιτεία. Με εντολή της αρχής που όριζε τα πόστα επαιτείας στον Πειραιά, του όρισαν μια θέση κοντά στην σημερινή εκκλησία της Ευαγγελίστριας και του επέτρεπαν να στέκεται εκεί κάθε Παρασκευή.»

Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα όπου ο Άγγλος πρέσβης θέλοντας να τον ενισχύσει οικονομικά όταν τον προσέγγισε έξω από την εκκλησία της Ευαγγελίστριας στο Πειραιά άφησε να του πέσει ένα πουγκί με γρόσια. Ο Νικηταράς το αντελήφθη, αν και τυφλός, από τον ήχο, και τον φώναξε για το σηκώσει.
«Στις 25 του Σεπτέμβρη του 1849, ο γενναιότερος των γενναίων, πεθαίνει ξεχασμένος, τυφλός και πάμφτωχος»
«Ο Νικηταράς μπορεί να υπέφερε πολλά, αλλά ποτέ δεν βαρυγκώμισε και ποτέ δεν είπε πικρή κουβέντα για την Πατρίδα. Μπορεί να μη δικαιώθηκε – όπως άλλοι- στα μάτια των συγχρόνων του. Έχει όμως σημαδέψει ανεξίτηλα τις ψυχές του λαού. Έχει δικαιωθεί στην συνείδηση των νεοελλήνων που τον τιμούν και τον έχουν κατατάξει στους κορυφαίους Έλληνες αγωνιστές».

Υπάρχει και ένας άλλος κόσμος(2)...

Δεν χάθηκε ο κόσμος...

«Εξι και είκοσι γράφει το ταξίμετρο. Δίνω εξίμισι και πάω να κατέβω. "Την απόδειξή σας", με προλαβαίνει ο ταξιτζής. "Και το πενηντάλεπτό σας" συνεχίζει. "Ποιο πενηντάλεπτο; Εξι και είκοσι έγραψε, σου χρωστάω". "Ελα ρε αδερφέ. Δε χάθηκε ο κόσμος για είκοσι λεπτά και για τριάντα". Κατεβαίνω και νιώθω να ξηλώνονται μέσα μου τα στερεότυπα που μαζικά ανακυκλώνουμε για τους ταξιτζήδες. Ναι, υποθέτω τον αντίλογο, "εξαίρεση ήταν, ο κανόνας είναι άλλος". Αλλά μετράω πια όλο και περισσότερες τις εξαιρέσεις και λέω πως κανένας κανόνας δεν είναι από μπετό και σίδερο, ούτε καν της γραμματικής (ή της αγοράς, χα) και κάποια στιγμή μπορεί να ραγίσει.

Στο περίπτερο τώρα. Στους Αμπελόκηπους. Δεν έχω ξαναγοράσει κάτι από κει. Παίρνω ένα μπουκαλάκι νερό, ζητάω την "Καθημερινή", δίνω ενάμισι ευρώ, "την απόδειξή σας" μου λέει ο περιπτεράς. Ανεβαίνω στην κλινική, "πού είναι η εφημερίδα;" με ρωτούν. "Ελα ντε" απαντώ, διαισθανόμενος ότι μέτρησα μηχανικά την απροσδόκητη παράδοση της απόδειξης σαν παράδοση της εφημερίδας. "Ισως έπεσε στο παγκάκι που κάθισα για τσιγάρο". Στο εικοσάλεπτο γυρνάω στο περίπτερο να ξαναγοράσω την εφημερίδα. Ρωτάω, "μήπως θυμάστε αν πήρα ή δεν πήρα την εφημερίδα;" "Πού να θυμάμαι, αδερφέ. Αλλά τι σημασία έχει. Πάρε άλλη". Δίνω ένα δίευρο αλλά μου το επιστρέφει: "Αφού την πλήρωσες την πρώτη φορά". "Ναι αλλά μπορεί να την πήρα και να μου 'πεσε". "Ελα μωρέ, δεν χάθηκε ο κόσμος για ένα ευρώ". "Στρίψε το δίευρο" επμένω, "κι όπου κάτσει". "Στρίψ' το εσύ" λέει γελώντας. Φεύγω και νιώθω μέσα μου να πέφτουν κι άλλα στερεότυπα, για τους "φραγκοφονιάδες Ελληνες" και τα τοιαύτα.

Στο καφενεδάκι. Εξω βέβαια, μια και το επιτρέπει η λιακαδίτσα και το επιβάλλει η ελευθερωτική δουλεία του καπνίσματος. Στο διπλανό τραπέζι, δυο μεσόκοποι καπνιστές (μέσα πεντέξι χαρτοπαίζουν δίχως να καπνίζουν) ψευτοτσακώνονται για τον Ολυμπιακό και τον Παναθηναϊκό. Πληρώνει τους καφέδες ο ένας, ο καφετζής πάει να του επιστρέψει τα παραπανίσια. "Σώπα ρε, δεν θα κόψουμε τώρα και το μπουρμπουάρ επειδή πέσαμε στα δύσκολα" του λέει ο πελάτης, τακτικός καθώς φαίνεται. "Δεν χάθηκε ο κόσμος για λίγα ψιλά". Ανάβω κι άλλο τσιγάρο, καιρό είχα να το νιώσω τόσο γλυκό.

Το μάτι μου παίρνει έναν τριαντάρη με χαρακτηριστικά της Απω Ανατολής να βγαίνει από το κοντινό σούπερ μάρκετ. Εχει ένα μωρό στην αγκαλιά και στο άλλο χέρι τα ψώνια. Ακουμπάει τη σακούλα και βγάζει από την τσέπη τα ψιλά του. "Στριμώγματα" σκέφτομαι, νομίζοντας πως τα μετράει. Οχι. Διαλέγει ένα κέρμα και το δίνει στη γερόντισσα που έχει απλωμένο χέρι επαιτείας και το κεφάλι σκυμμένο, να μη φαίνονται τα μάτια της. Δεν χάθηκε ο κόσμος, επαναλαμβάνω σιωπηρά αυτό που άκουσα μια, δυο, τρεις φορές, ούτε στημένο να 'ταν. Και κρύβω κι εγώ τα μάτια μου. Για άλλους λόγους».
Του Π. Μπουκαλα